İş dünyası yeni bir ihtilale hazırlanıyor: Haftada 4 gün çalışanlar konuştu

Haziran ayı başında Birleşik Krallık’ta dört günlük çalışma haftası için pilot bir uygulama başladı. Pilot uygulamaya katılan iş yerleri ve çalışanlar tecrübelerini paylaşırken uygulamanın bir ihtilal olduğunu belirtti. Ayrıyeten çalışanların yüzde 60’ının esneklikten yana olması da dikkat çekti.

Corona virüsü salgınıyla birlikte iş-yaşam istikrarındaki tavırlar da değişti. Beşerler meskenden çalışma tertibine adapte olmuşken salgının azalmasıyla birlikte de ofise çağırılmalarıyla birlikte işten ayrılmalarda rekor sayılara ulaşıldı.

Çalışanlar artık ofise gitmek istemiyor ve son iki yılda meskenden çalışırken yakaladıkları esnekliğin bir kısmını muhafazaya çalışıyor. İş gücünün daraldığı bu periyotta de şirketler, yetenekleri çekmenin ve elde tutmanın yollarını arıyor.

ERKEKLERİN RUH HALİNDE İYİLEŞME

Birleşik Krallık’ta da dünyadaki çeşidinin en büyüğü olan altı aylık bir deneme başladı ve dört günlük çalışma haftası pilot uygulamasına geçildi. Uygulamayla birlikte bilhassa çalışan erkeklerin çalışma motivasyonlarında ve ruh hallerinde olumlu istikamette değişimlerin olduğu gözlemlendi.

İngiltere’deki deneye katılan yaklaşık 70 şirketten biri olan Londra merkezli oyun şirketi Hutch’ta çalışanlar, işte geçen daha ağır günleri kendilerine daha fazla vakit ayırmak için tercih ettiklerini söylüyor. Bu, onlar için; spor salonuna gitmek, fazladan uyumak ya da çocuklarına bakmak için fazladan vakit kazanmak manasına geliyor.

Hutch’ta 30 yaşındaki kıdemli oyun analisti Anna Yukhtenko, birebir ölçüde işi yaptığını ve dört günlük çalışma haftasının, şirkette kalmasında büyük bir hisseye sahip olduğunu söylüyor. Yukhtenko, üç günlük hafta sonlarından sonra kendini daha dinç hissettiğini belirtiyor.

KADINLAR MAAŞ KESİNTİSİ OLMADAN HAFTADA DÖRT GÜN ÇALIŞIYOR

Şirketteki insan kaynakları yöneticisi Charmaine St John için ise meslektaşlarıyla eşit şartlarda işe dönmek manasına geldi yeni uygulama. Artık 10 ve 16 yaşında olan iki çocuğuna vakit ayırabilmek için 2018’de dört gün çalışmaya başlayan John, bunun için maaşında kesintiye razı olmuştu:

“Maaşından kesinti olması karşılığında dört gün çalışan şahıslar genelde doğum müsaadesinden dönen anneler oluyordu. Artık rastgele bir kesinti olmaksızın bu denemeye erkekler de katılıp çocuklarıyla daha fazla vakit geçirebilir ve genel olarak herkes uzun hafta sonları ile daha da özgürleşebilir.”

ÇALIŞANLARI KEYİFLİ EDİYOR

Doğu İngiltere’deki fish and chips restoranı Plattens’ın genel müdürü Kirsty Wainwright, son vakitlerde dört günlük bir programa geçen işletmelerden. Restoran sanayisi işçi zahmeti ile çaba ederken yeni programın çalışanları memnun etmesine yardımcı olacağını umuyor. Wainwright, “Bu daha makul çalışmakla ilgili” diyor.

DÖRT GÜNLÜK ÇALIŞMA NİZAMINA SAHİP İŞ YERLERİNİN İLANLARI ARTTI

Birleşik Krallık’ta bu pilot uygulamaya pek çok şirket ilgi gösteriyor. Ayrıyeten bu denemenin ötesinde, şirketler giderek daha fazla esnek çalışma düzenlemeleri de kullanıyor. İngiltere’de yakın vakitte yapılan bir araştırma, haftada dört günlük çalışma sistemine sahip durumlar için reklamların haziran ayında bir evvelki yıla nazaran yüzde 90 arttığını ortaya çıkardı.

GELENEKSEL ÇALIŞMA ANLAYIŞINI BIRAKTI

Pilot uygulamada yer alan bir öbür şirket de Charity Bank. Bankanın kredi yöneticisi olan 51 yaşındaki Caspar Mackay, bu sisteme kuşkucu yaklaşanlardan olduğunu belirtiyor. Bilhassa de beş günlük işi dört güne nasıl sığdıracağı konusunda tereddütleri olduğunu anlatıyor.

Ancak Mackay, dört gün çalışmaya başladığında altı yaşındaki kızını bir cuma günü okula bıraktığını, karısı ile bir öğlen yemeği yediğini ve bunların hiçbirini daha evvel yapmadığını fark ettiğini söylüyor: “Pazartesiden perşembeye… Üretkenliği sıkıştırmak için muhtaçlık duyduğum tüm motivasyon buydu.”

ERKEKLER İÇİN İHTİLAL NİTELİĞİNDE

Mackay, bu tecrübenin bilhassa erkekler için dönüştürücü olduğunu da belirtiyor. Dört günlük çalışma haftasını inceleyen Times’tan Helen Rumbelow’un görüştüğü Charity Bank çalışanları, MacKay’in bu pilot uygulamanın başında olmasına da epeyce şaşırdıklarını söylüyor. Klasikliğe yatkınlığı ve çalışkanlığıyla bilinen MacKay, bu türlü bir yeniliğe gitme mümkünlüğü en düşük olanlardan biri olduğunu kabul ediyor.

MacKay, bu yılın başından itibaren kullanmadığı müsaadelerini bitirmek üzere cuma günleri tatil olmaya başlayınca dört günlük çalışma haftasının tesirini anladığını söylüyor: “Pazartesileri sabırsızlıkla bekliyorum ve işimden nitekim zevk alıyorum.”

MacKay, bu etkiyi takımında de gördüğünü söylerken, uzun çalışma saatlerinden sonra yalnızca iki günün yetmediğini ve pazartesileri tam olarak dinlenemeden işe gelindiğini fark ettiğini belirtiyor.

ÜRETKENLİK ARTIYOR

Oxford Üniversitesi’nde iktisat profesörü olan ve dört günlük pilot uygulamadaki araştırmacılardan biri olan Jan-Emmanuel De Neve, yaklaşık 100 yıl evvel çalışma haftasının altı günden beşe düşürülmesinden bu yana üretkenliğin yedi kat arttığına dikkat çekiyor.

Yeni dört günlük hafta hareketi, Yeni Zelandalı iş insanı Andrew Barnes ve ortağı Charlotte Lockhart tarafından ortaya çıkarıldı. Barnes, kendi şirketi Perpetual Guardian’daki azaltılmış çalışma saatleri deneyi ve akabinde Ted konuşması aracılığıyla, pilot uygulamanın şu anda Amerika, İrlanda ve Birleşik Krallık’ta yürütülmesine ve üretkenlik için sonuçlar doğurmasına yol açan kampanyayı yaratan kişi.

GÜNEŞİ GÖRMEDEN ÇALIŞTI, TEKRAR DE İŞVERENİNİ ŞAD EDEMEDİ

Barnes İngiltere’de büyüdü ve genç bir yatırım bankacısı olarak sık sık fazla mesai yaptığı bir çalışma hayatına sahipti: “10’dan sonra evdeydim ve yılın yarısında güneşi görmüyordum. Tekrar de işverenim önümde hudut krizi geçirmeye devam ediyordu.”

Şimdilerde kendi şirketini kuran Branes, bir beyaz yakalı çalışanın günde sadece bir ila üç saat üretken olduğunu söylüyor. Ve 2018’de Yeni Zelanda’daki finansal hizmetler şirketinde “100-80-100” siyasetini başlattı: Yüzde 100 ödeme, yüzde 80 vakit, yüzde 100 üretkenlik.

UZUN SAATLER BOYUNCA ÇALIŞMAYI SAVUNANLAR HÂLÂ ARAMIZDA

Ancak Barnes, bu süreçte uzun çalışma saatleri savunucularıyla da savaşmak zorunda kaldı. Bilhassa de Elon Musk üzere çalışanları kovmakla tehdit eden ya da Çin kültüründe olduğu üzere; haftanın altı günü sabah 9’dan akşam 9’a kadar çalışılmasıyla…
Birleşik Krallık’ta atılan bu adımlara karşın bilhassa ABD’de, sıkı çalışma ve işe bağlılık konusundaki algıları sarsmak sıkıntı. Pek çok yöneticiye nazaran uzun saatler boyunca masa başında olmak üretkenliğin bir işareti. Ve ABD iktisadı çalkantı içindeyken, birtakım şirketler çalışanları ofise geri getirme konusunda daha sert bir tutum sergiliyor. Elon Musk kısa mühlet evvel uzaktan çalışmanın artık kabul edebileceği bir şey olmadığını ve çalışanların haftada en az 40 saat ofiste olması gerektiğini söyledi. Birebir halde Apple CEO’su Tim Cook da çalışanların ofise dönüşünü mecburî hale getirmeye çalışırken protestolar ve hatta üst seviye yöneticilerinin istifasıyla karşılaştı.

DOĞUM MÜSAADESİNDEN DÖNEN BAYAN ÇALIŞANLARDAN İLHAM ALDI

Barnes’ın dört günlük çalışma sisteminde ilham aldığı kaynaklardan biri de doğum müsaadesinden dönen bayan çalışanlardı. Doğum müsaadesinden dönüp haftanın dört günü beş günlük performansla çalışan bayanlara kesintilerini tekrar ödemeye başladığını anlatıyor. Ve bu esnada da bayanlara bu esnekliği tanırken erkeklere hiçbir şey yapılmadığını fark ettiğini belirtiyor:

KAZANÇLI MUTABAKAT: ÜRETKENLİĞE KARŞILIK MÜSAADE GÜNÜ

“Takımımda bir büyükbaba var; torununu haftada iki öğlenden sonra konuta kadar gezdiriyor, birlikte çay içiyorlar. Bana bu öyküyü anlattığında ağladı. Artık bunu bir düşünün. Bir mutabakatımız var: Üretkenliğinizin devam etmesi halinde size müsaade gününü armağan edeceğim. O adam, dört gününü korumak için insanca mümkün olan her şeyi yapacak zira ona hakikaten bir şey veriyorum.”

Ofise geri dönüş, esnek programlar isteyen çalışanların baskısıyla karşılaşıyor. Silikon Vadisi’nde, araç paylaşım uygulaması Bolt dört günlük bir programa geçerken, Japonya’da da Panasonic bu yıl ocak ayında isteğe bağlı dört günlük bir program sundu.

ÇALIŞANLARIN YÜZDE 60’I ESNEKLİKTEN YANA

ADP’nin, çalışanların mevcut iş dünyasına yönelik tavırlarını araştıran yeni bir rapor da çalışanların esneklikten yana olduğunu ortaya koydu. İngiltere’de çalışanların yüzde 60’ı çalıştıkları vakit konusunda, örneğin dört günlük çalışma haftası üzere daha fazla esneklik istiyor.

Erkeklerin yarısından fazlası (yüzde 51’i) ve bayanların yüzde 45’i, makus ruh sıhhatleri nedeniyle işlerinin kendilerine ziyan verdiğini kabul ediyor. Bu, çalışanların dörtte birinden fazlasının etkin olarak işlerini değiştirmeye yahut diğer bir dala geçmeye çalışmasına neden oluyor.

Ücret birçok çalışan için bir öncelik olmaya devam etse de neredeyse yarısı (yüzde 45) iş-yaşam istikrarını güzelleştirmesi halinde maaş kesintisini kabul edeceklerini söylüyor. Büyük Londra’da bu oran yüzde 64’e çıkıyor.

Rapora nazaran, çalışma haftasının uzunluğu konusundaki tartışmalar yeni bir şey değil. 1920’lerden evvel, altı gün hafta olağandı ve bu çalışma tertibi 1926’da Ford Motor Company tarafından pazartesi-cuma nizamı uygulanana kadar devam etmişti.